De meesterwerken van Hermann Graber

Waarom Graber?

Tekst en foto’s: Rob Strating

Waarom Graber?
Ik ben al heel lang onder de indruk van de creaties van carrossiers, koetswerkbouwers dus. Dankzij mijn ouders kom ik al sinds 1959 in Zwitserland en daar ontdekte ik in de loop der jaren dat er bijzondere automobielen rondreden die ik nog nooit had gezien en dat kwam door die bijzondere creaties van Zwitserse koetswerkbouwers.
Ik zag bijvoorbeeld een Lancia Aurelia van Worblaufen, Saurer-, Berna- en FBW- bussen van Ramseier + Jenzer, een Plymouth van Tüscher en een van Langenthal en… een Alvis van Graber. Die laatste liet op dat jonge automannetje als ik een enorme indruk achter…

Pantheon Basel, Forum voor oldtimers
Hermann Graber was eigenlijk de bekendste Zwitserse carrossier en ik ben zijn ontwerpen gaandeweg almaar meer gaan waarderen.
Ik was gelukkig in september dit jaar in de gelegenheid om de speciale tentoonstelling in het Pantheon in Basel van de Graber-meesterwerken te kunnen bezoeken.
‘Die Meisterwerke des Hermann Graber’ heette de expositie, georganiseerd ter gelegenheid van het feit dat Hermann Graber 50 jaar geleden overleed. Op 20 juni jl. was er ook een speciale oldtimerrit vanwege datzelfde feit en waar de finish plaats vond bij het Pantheon. De tentoonstelling zou oorspronkelijk tot 19 april lopen, maar door de Coronaproblematiek werd hij verlengd tot 18 oktober dit jaar.

Het Pantheon is het grootste oldtimercentrum van Zwitserland. In het ‘Museum de Mobilität’ staan heel veel unieke oldtimers en een deel daarvan is te koop. Het bovenste deel wordt zoals nu gebruikt voor wisselende tentoonstellingen. Oldtimerbezitters kunnen tegen een vergoeding hun auto in het museum laten overwinteren. De museumshop verkoopt niet alleen boeken, maar ook posters, miniatuurmodellen, autohandschoenen en nog veel meer. Ik kreeg van mijn vrouw een mooie poster van de Klausenpassrace uit 1924.
In de Classic Garage worden oldtimers gerestaureerd voor het museum, maar ook voor de verkoop. We hebben tot slot heerlijk geluncht in het museumrestaurant.

Ik wil dit bezoek ontzettend graag combineren met een reportage van de Alvis TC 108G met een Graber carrosserie van Peter Cappon uit Axel die hem compleet restaureerde. 

Cultuur
Auto’s nemen een unieke plaats in onze cultuur in.
Ze bieden ons vrijheid van bewegen, een levensstijl waarvan we anders wellicht niet kunnen genieten. Auto’s zijn niet alleen een transportmiddel, maar vormen een emotionele verklaring. We gebruiken auto’s om de wereld te zien en te worden gezien. Op een bepaalde manier laten we auto’s bepalen wie we zijn.

De auto’s uit het klassieke tijdperk – van 1925 tot en met 1948 – weerspiegelen een uitzonderlijk aspect van de wereldgeschiedenis. Het was een tijd van enorme tegenstellingen, van ongekende rijkdom tot een verstikkende depressie. Een tijd van angstaanjagende politieke onrust  die ontaardde in de Tweede Wereldoorlog en de kaart van Europa opnieuw vorm gaf.
En ondanks deze onzekerheid maakt de auto een bloeitijd mee.
Schitterende carrosserie-ontwerpen van bijvoorbeeld Figoni & Falaschi, Jean Bugatti, Gangloff, Jacques Saoutchik, Erdmann und Rossi, Mulliner, Henri Chapron, Brewster, VandenPlas, Hermann Graber en vele anderen lieten de wereld zien waartoe de verbeeldingskracht van de mensheid in staat was, ondanks de rampspoed die zich aftekende aan de horizon.
Fantasierijke concepten, gracieuze lijnen, elegante bogen en een scala aan rijke kleuren lieten zien wat vakmanschap was.
Dat vakmanschap voerde de boventoon met ongebruikelijke materialen, zoals zeldzame hout – en exotische leersoorten.

Rolling chassis
Voordat de zelfdragende carrosserie werd uitgevonden, stonden alle carrosserieën op een separaat chassis. De autofabrikanten hadden natuurlijk hun eigen carrosserie, maar met name de rijken der aarde wilden geen standaard auto, maar iets speciaals.
Zo’n speciaal koetswerk werd op maat en naar de wens van de opdrachtgever gemaakt door een koetswerkbouwers die hun oorsprong vrijwel allemaal hadden in het maken van koetsen en paardenwagens. De autofabrikanten leverden dan een rolling chassis met motor, stuurwiel en grille/radiator aan zo’n koetswerkbouwer.
Een goed voorbeeld daarvan is de samenwerking tussen Bugatti uit Molsheim en Gangloff in Colmar, op steenworp afstand van elkaar verwijderd. Jean Bugatti reed het rolling chassis over de openbare weg naar Colmar, waar het carrosseriebedrijf er een koetswerk op bouwde.

Historie 1926-1969
Hermann Graber werd in 1904 geboren als enige zoon van een wagenmaker. Hermann leerde het vak van zijn vader, liep stage bij verschillende koetsen- en wagenmakers in Zwitserland en vertrok vervolgens naar Parijs om bij een carrosseriebedrijf te gaan werken die ook automobielen maakte. Toen vader Graber in 1925 stierf, kwam Hermann terug naar Wichtrach, een plaatsje tussen Bern en Thun, om de zaak over te nemen.
De paardenwagens werden echter al snel uit de werkplaats verbannen, de 21-jarige Hermann wilde zich liever gaan toeleggen op de bouw van speciale autocarrosserieën. Een van de eerste exemplaren was een cabriolet op het onderstel van een Fiat 509 die hij voor zichzelf bouwde. Korte tijd later volgden de eerste opdrachten. Graber bouwde vooral cabriolets op het chassis van Bentley, Delahaye, Mercedes, Packard en Talbot.
Het bedrijf werd in de autowereld al snel een begrip en klanten stroomden toe.
Iedere opdracht duurde een half jaar en ontstond een grote wachtlijst. Je moest er dus wel iets voor over hebben om je dure chassis van een Graber-opbouw te laten voorzien. Individualiteit, degelijkheid, soliditeit en hoogste kwaliteit waren zijn kenmerken.
Op vrijwel iedere autoshow in Genève presenteerde Graber een of meerdere nieuwe modellen en daar waren exclusieve merken bij zoals Duesenberg, Hispano Suiza en Minerva.
Na de oorlog werkte Graber vooral met Engelse chassis. Zo bouwde hij koetswerken op onderstellen van Rover, Bentley, Armstrong-Siddeley en Aston Martin.
In 1950 kocht hij zijn eerste rolling chassis bij Alvis en toen de Salon van Genève haar poorten opende in maart 1951 presenteerde Hermann zijn eerste Alvis Graber.

Werkwijze
Als bij kenners en liefhebbers de naam Graber valt, ziet iedereen cabriolets met elegante lijnen en harmonische vormen voor zich: de snelle tour- en sportwagens uit de vooroorlogse periode net als de tijdloos elegante cabriolets en coupés op chassis uit Italië, Frankrijk en Engeland na 1945.
Hermann Graber en zijn werknemers schiepen en produceerden met hun fantastische vakmanschap tussen 1926 en 1969 800 speciale carrosserieën, bijna uitsluitend op chassis van personenwagens, een enkele vrachtwagen of opdracht voor het leger uitgezonderd.

De ontwerpen kwamen zonder uitzondering altijd uit de koker van de patron zelf, die ook de onderhandelingen met de klanten voerde.
Hermann Graber had de gave om de allereerste ideeën en ontwerpen al driedimensionaal te zien. Hij was meer een beeldhouwer dan een tekenaar, dat verklaart ook waarom de Graber-carrosserieën er proportioneel goed uitzien, van welke kant je ze ook bekijkt.
Hij liet zich niet gek maken door stromingen in de mode, maar gaf er de voorkeur aan traditionele vormen langzaam, maar gestaag verder te ontwikkelen.
Graber maakte de tekeningen, de wagen-en rijtuigmaker het houten geraamte en de carrosseriebouwer klopte de diverse delen van het koetswerk over het houten model.
Het is overigens bekend dat mevrouw Graber, na de dood van haar man, de houten modellen liet verbranden, omdat ze niet wilde dat het werk van haar echtgenoot zou worden gekopieerd.

(wordt vervolgd)

AutoZeelandtest van de Mercedes-Benz A250e

11-01-2021 “Sporthybride”

Alvis TC 108 G(raber) 1957 van Peter en Irene Cappon.

07-01-2021 Het tweede en laatste deel van het verhaal over de meesterwerken van...

De meesterwerken van Hermann Graber

05-01-2021 Waarom Graber?

AutoZeelandtest van de Hyundai i20 1.0 T-GDI 48V

28-12-2020 “Verleidelijk en volwassen”

Om AutoZeeland goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid